14 Aralık 2014 Pazar

25. Uluslararası ALS/MND Sempozyumu

25. Uluslararası ALS/MND Sempozyumu 5-7 Aralık  tarihleri arasında Belçika'nın Brüksel kentinde yapıldı. ALS/MNH Derneği olarak Brüksel'deydik. Türkiye’den toplantıya ALS/MNH Derneğini temsilen Dr Alper Kaya katıldı. 900 civarında katılımcı,  Brussels Square kongre merkezinde biraraya geldi. 3 gün süren sempozyumda ana temalar şöyleydi. 

 1 IMPROVING DIAGNOSIS, PROGNOSIS AND DISEASE PROGRESSION
 2 IMAGING, ELECTROPHYSIOLOGY AND MARKERS OF DISEASE PROGRESSION
 3 COGNITIVE AND PSYCHOLOGICAL ASSESSMENT AND SUPPORT
 4 RESPIRATORY AND NUTRITIONAL MANAGEMENT
 5 MULTIDISCIPLINARY CARE AND QUALITY OF LIFE
 6 EPIDEMIOLOGY
 7 GENETICS
 8 HUMAN CELL BIOLOGY AND PATHOLOGY
 9 IN VITRO EXPERIMENTAL MODELS
 10 IN VIVO EXPERIMENTAL MODELS
 11 THERAPEUTIC STRATEGIES

Sempozyumdan bilimsel anlamda pek çok yenilik olduğunu öğrendik. Son yıllarda bulunan gen mutasyonları bize ALS nin hangi mekanizma ile geliştiği hakkında çok bilgi verdi. Artık ALS nin muhtemel nedenlerini biliyoruz. Bu bize önemli bir avantaj sağlıyor çünkü ilaç denemeleri için seçilecek uygun hedefler yavaş yavaş ortaya çıkıyor.
İlaç denemelerinde en büyük sorun, hayvan deneylerinde alınan sonuçların insanda başarılı olmaması. Deney hayvanlarının insandan farklı olması önemli bir dezavantaj oluşturuyor. Ayrıca faz çalışmaları da çok zaman alıyor. Küçük hasta gruplarında yapılan çalışmaların da güvenlik sorunu var.
Tüm bu sorunları aşmanın başka yolları keşfediliyor. Örneğin ipsc (induced pluripotent stem cells) çok önemli bir adım. İnsandan alınarak laboratuar ortamında ALS hastalığı oluşturulmuş insan hücreleri üzerinde kısa zamanda çok çeşitli ilaçlar deneme şansı olabilir. 
Gen tedavisi konusunda çok önemli gelişme var. Biliminsanları, çok özel virüsler kullanarak sinir sistemi hücrelerine ulaşmayı başardılar. Hatalı protein oluşumuna neden olan mekanizmayı bu virüsler yardımıyla  düzeltebilecekler.
ALS hastalığının oluşma mekanizmaları çok farklılık gösterdiği için hastalardaki klinik belirtileri de farklı oluyor. İlaç geliştirme çalışmalarında aynı tür hastaları gruplamak çok zor oluyor. Diğer deyişle bir hastada etkili olan madde, diğer hastada etkili olmayabiliyor. Bu sorunu aşmanın tek yolu biyomarkerlara (biyo-belirteç) sahip olmak. Henüz ALS için bir biyomarker bulunmadı. İngiltere’de yapılan çalışmalarda nörofilamanlar, biyomarker olmaya en yakın aday olarak görünüyor. Bu konuda çok fazla fon desteği sağlanıyor. Böylece bir ilacın etkisinin hangi ALS türünde başarılı olacağı anlaşılabilecek.
Öte yandan buz kovası kampanyası sonrasında global bir eşgüdüm başladı. Uluslar arası işbirliği, ilaç firmalarını yatırım yapmaya özendiriyor. Hastalardan toplanan dokular, kontrol grubu örnekleri, klinik bilgiler çok daha fazla hasta grubu oluşturuyor. Avrupa’da ENCALS, Project Mine, ALS Online Genetics Database (ALSoD), SOPHIA (Sampling and biomarker OPtimization and Harmonization In ALS) Amerika'da NEALS gibi çok uluslu konsorsiyumlar işbirliği yapıyor.
ALS, Parkinson, Huntington, Alzheimer gibi hastalıklara çare bulmak giderek ortak bir yolda buluşuyor. Nörodejeneratif hastalıklardan birisine ilaç bulunursa diğerleri için de bir model oluşacaktır. ALS hastalığı yetim hastalık olmaktan kurtulacaktır. Buz kovası kampanyası, bu anlamda oldukça önemli bir başarı sağlamıştır.
22. Uluslar arası ALS/MND Dernekleri birliği toplantısında hastalıkla başetme, farkındalık oluşturma ve para toplama yöntemlerini öğrendik. 25. Uluslar arası ALS/MND sempozyumunda ise Uluslararası işbirliği olmadan ALS hastalığına çözüm olmayacağını öğrendik. Türkiye olarak ne yazık ki özellikle son zamanlarda ALS konusunda bilimsel araştırma ortamına sahip değiliz. Uluslar arası işbirliği için yapabilecegimiz şeyler de kısıtlı. Project Mine projesine destek vermek bunlardan sadece birisi. DNA analinizi için bağış kampanyasına destek vermek gerekiyor.http://www.projectmine.com/
Şunu söyleyebilirim ki ALS MNH Derneği olarak en son bilgilere sahibiz. Bir ALS hastasının nasıl yaşatılacağını, ihtiyaçlarını, yaşam kalitesinin nasıl olması gerektiğini biliyoruz. Tabii ki bilmek sorunları çözmeye yetmiyor. Ancak neyin doğru olduğunu bilmek çok önemli bir avantaj. Bu anlamda, ALS hastaları ve yakınları olarak yaşadığımız sorunları sadece derneğimizin çabası ve imkanlarıyla eşit, hakkaniyetli olarak çözmek çok zor görünüyor. Büyük bir ülkeyiz. 10.000 civarında yaşatmamız gereken hasta ve ailelerinin sorunları var. Sosyal devlet desteği olmadan bunu hiçbir ülke başaramıyor.
6 Aralık akşamı, Fransız tv Kanalı tv2 de Fransız Kas Hastalıkları Derneği ve diğer engelli insanların sivil toplum örgütleri için yardım toplama kampanyası olan "telethon"  programı vardı. 1 gecede 85.000.000 €  yardım toplandı. http://www.afm-telethon.com/the-telethon/telethon-2014-82-353-996-euros.html
Bu kampanyayı aslında insanlığın kendi geleceğine yaptığı bir yatırım olarak değerlendirmek gerekiyor.
Buz kovası kampanyası ile karşılaştırırsak; Türkiye’de buz kovası kampanyası boyunca toplam 325.000 € yardım topladık. Yani Fransız halkı, Türkiye'nin buz kovası kampanyası boyunca topladığının 260 katını 1 gecede  topladı.
Bu para bilimsel araştırmacılar için en önemli kaynağı oluşturuyor.
Hastalarımıza daha iyi bir yaşam kalitesi sağlamak için çok daha fazla bağış toplamalıyız. Bu ise  Türkiye’de çok da mümkün görünmüyor…

Dr. Alper Kaya
Aralık 2014

10 Aralık 2014 Çarşamba

ALS/MND Dernekleri birliği toplantısı, Brüksel

ALS/MND Dernekleri birliği toplantısı her yıl Aralık ayının ilk haftası yapılıyor. Toplantıya tüm dünyadan ALS/MND Dernekleri katılıyor. Toplantının ilk günü 1 Aralık 2014 tarihinde International alliance of ALS/MND Associations yönetim kurulu yıllık olağan toplantısı yapılıyor. Dr Alper Kaya, 2011 yılından beri ALS MNH Derneğini temsilen Yönetim kurulu üyesi olarak çalışmaktadır. ALS MNH Derneğimiz Alliance tam üyelik statüsündedir.
2 Aralık 2014 tarihinde Alliance genel kurul toplantısı yapıldı. Tüm dünyadan üye ALS dernekleri, yeni yönetim kurulu üyelerini seçtiler. ALS/MNH Derneği tam üyeliği devam etmesine ve Dr Alper Kaya’nın yönetim kurulu üyesi olarak devam etmesi kararlaştırıldı. Boş üyelik pozisyonu için yapılan oylamada Taiwan ALS derneğinden Kiki Qu ve ALS Amerika ALSA dan Barbara Newhouse Yönetim kurulu üyesi seçildiler.
Alliance toplantısı program komitesinin hazırladığı tüm dünyada ALS için yapılan Sosyal etkinlikler, bilimsel çalışmalar ve tecrübe paylaşımının gerçekleştiği toplantı 2-4 Aralık Tarihleri arasında yapıldı.
Program Komitesi
Efrat Carmi, IsrALS, Israel
Sara Feldman, The ALS Hope Foundation, USA
Dr. Alper Kaya, ALS-MNH Dernegi, Turkey
Jens Spanfelt, Muskelsvindfonden, Denmark
Toplantının diğer etkinliği, "Allied professionals forum" (Birlik profesyonelleri forumu) ise 4 Aralık günü çok kalabalık bir toplantı oldu.
"Ask the experts"  (uzmanına sorun) toplantısına hasta/hastayakını ve sağlık profesyonelleri katıldı.
Toplantının gala yemeğinde ALS/MNH Derneği olarak Belçika ALS derneği Alsliga Belgium Başkanı Danny Reviers’e Türkiye – Belçika ALS dostluğu plaketimizi takdim ettim.
Haftanın Diğer toplantısı ise International ALS/MND Symposium 5-7 Aralık Tarihleri arasında Brüksel’de Şehir merkezinde Brussels Square merkezinde gerçekleştirildi. Organizasyon İngiltere Motor Nöron Derneği tarafından yapılan bilimsel sempozyuma 1200 civarında bilim insanı ve profesyonel katıldı.  
5 Aralık günü ALS/MNH derneğini temsilen Project Mine projesi toplantısına katıldık. Hasta organizasyonu olarak Türkiye’de ALS/MNH Derneği ve Bilimsel araştırma merkezi olarak Boğaziçi NDAL laboratuvar Prof Nazlı Başak birlikte toplantıda yer aldık.
Project Mine, bir genetik araştırma projesi. Amacı, hastalardan alınacak kan örneklerinden DNA genom sequencing yapmak ve Kontrol grubu ile karşılaştırarak ALS hastalığında muhtemelen hatalı genleri bulmaktır.  Amaç, 15000 ALS hastası ve 7500 sağlam hastanın DNA analinizi yapabilmektir. Projeye halihazırda Türkiye dahil 12 ülke destek vermektedir.

Uluslararası ALS/MND Dernekleri Birliğinin Yıllık Raporu


Uluslararası ALS/MND Dernekleri Birliğinin 22. yıllık toplantısı 2-3 Aralık 2014 tarihlerde Brüksel’de yapıldı. Birliğin amacı tüm dünyada, Motor Nöron Hastalığı (MND) olarak da bilinen ALS hastalığı ile mücadele eden dernekleri bir araya getirmek. Bu yılki toplantıda 6 kıtadan 20 farklı ülke temsil edildi. Türkiye’den toplantıya ALS/MNH Derneğini temsilen Dr Alper Kaya katıldı. Dr Alper Kaya, aynı zamanda Uluslararası ALS/MND Dernekleri Birliğinin yönetim kurulu üyesidir.

2014 yılında dünya çapında büyük ses getiren Bir Kova Buz kampanyası hastalık hakkında hem büyük farkındalık yarattı hem de üye derneklerin bütçelerinde büyük artışa neden oldu. Birliğin Genel Koordinatörü Rachel Patterson tüm dünyada bu kampanya dolayısıyla toplanan paranın 164 milyon dolar olduğunu belirtti. Bu nedenle bu seneki toplantının en önemli gündem maddelerinden biri bu kampanyanın nasıl başladığı, yayıldığı ve ALS ile mücadele açısından bu kampanyanın taşıdığı potansiyelin ne olduğu idi.

Farklı Ülkeler, Farklı Fon Yaratma Stratejileri
Avustralya’dan Rod Harris, Danimarka’dan Jens Spanfelt ve Arjantin’den Pablo Aquino bu konuda görüşlerini açıkladılar.

Harris, getirisini almanın iki yıl sürdüğü bir fon yaratma girişiminden söz ederek her türlü fon yaratma önerisine hemen olumlu yanıt vermemek gerektiğini anlattı.  Bu konuda Harris’in önerisi kendi çabalarıyla fon yaratmak isteyenlere rehberlik sunmak. Ayrıca sürdürülebilir bir fon için derneklerin kendi öz sermayelerini farklı yatırım araçlarında değerlendirmenin önemine de dikkat çekti. Örneğin Avustralya ALS Derneğinin farklı araçlarda değerlendirilen $4.5 million değerindeki parası, yıllık %8 getiri sağlamış. Bu para, ülkedeki 360 ALS hastasına hizmet verilmesini mümkün kılıyor.

Danimarka’da ise bira markası Tuborg ortaklığıyla düzenlenen “Yeşil Konser” isimli etkinlik aracılığıyla ALS derneğine sağlanan yıllık gelirin neredeyse yarısı toplanmakta. Her yıl ülkenin sekiz faklı şehrinde düzenlenen müzik festivalinin başarısının nedenlerinden biri, etkinliğin 700 kişilik bir gönüllü ekibiyle yürütülmesi. 5.6 milyon nüfusu olan ülkede ALS hastası sayısı 350. 

Farkındalık, Savunuculuk ve Hizmet Zorlukları
Pek çok insan Bir Kova Buz Kampanyası ile toplanan parafın nasıl kullanıldığını sormakta.
Arjantin’de toplanan 150.000 Dolar, İspanyolca konuşan Güney ve Orta Amerika’da ilk ALS kliniğini kurmak için kullanılıyor.

En çok sorulan sorulardan biri de, toplanan paralarla hastalara yardım yapılıp yapılmadığı. İtalya’dan Christian Lunetta ( AISLIA ONLUS) toplanan 2 milyon Euro’nun şu amaçlar için kullanıldığını belirtti: ALS hastalarına ve ailelerine ekonomik yardım yapılması (bakıcı masrafları, solunum makinalarının ve diğer yardımcı iletişim aletlerinin kiralanma ya da satın alma masraflarının karşılanması vb), İtalya’da ilk ALS bio bankasının kurulması. Bu bankada toplanan DNA örnekleri ücretsiz olarak araştırmacıların kullanımına verilecek.

Toplanan paranın nereye yatırılacağı konusunda nasıl karar verileceği de önemli bir gündem maddesiydi.

İngiltere MND’nin CEO’su Sally Light bu konuda yaptıkları bir anketin sonuçları ve yönetim kurulu üyelerinin görüşlerinden hareketle fonların öncelikle ALS araştırmalarına ve daha sonra da hasta bakımına ve profesyonellerin eğitimine harcanması gerektiğini aktardı.
Japonya ALS Derneği de bağış yapanların ve hastaların, toplanan 310.000 Doların, öncelikle ALS araştırmalarına harcanması gerektiğini düşündüğünü aktardı.

ALS hastalarına erişim ve bakım konusunda yaşanan zorluklar tüm katılımcı dernekler tarafından dile getirildi. Kültür, dil, aynı ülke içindeki insanlar arası farklılıklar gibi. Örneğin, İsrail ALS derneği (IsrALS) CEO’su Erfat Carmi, ülkede bulunan 600 ALS hastasından 446’ sına ulaştıklarını ve bunlar içinde sadece %4’ün Arap kökenli olduğunu belirtti. Toplantıda bu konuda yapılan sunumda, Arap nüfusa ulaşmak için tümüyle Arapça olan sosyal medya araçlarından söz edildi. Son birkaç yıldır kasaba kasaba dolaşan sosyal hizmet elemanlarından da yardım istenmiş. Bu çabalar sonucunda eskiden ulaşılan sayının iki katı fazla Arap nüfusa ulaşılmış.

Rusya ALS Vakfı ‘ndan Gleb Levitsky, Rusya'da hastaların %80  kadarının sadece tek Nörolojik muayene fırsatı elde edebildiği ve teşhisi aldığını ifade etti. Diğer taraftan hastaların %12 si çok üst düzeyde bakım aldıklarını belirtti. Levitsky’ye göre bu farklı görüşlerin nedeni Rusya'da yaşayan pek çok ALS hastasının ALS nin ölümcül olduğuna inanmaları ve hastalık bakımı ile ilgilenmemeleri olduğunu belirtti. Bu nedenle Rusya için en uygun model, yerel ve bölgesel merkezlerin ücret karşılığı hizmet sunması  ile derneklerden bağımsız olarak sunulan hizmetlerin birleşimine dayalı bir model.

ABD’de ise ALS derneğinin yanında hastalara hizmet sunan pek çok kuruluş var. Nicole Yarab (Director of Certified Center Programs at the ALS Association)  ABD çapında ALS derneğine bağlı 38 merkezde, 115 personel dahil toplam 374 kişinin çalıştığını belirtmekte.  2013 yılında Dernek 15.000 ALS hastasına hizmet vermiş.

Toplantıda ayrıca ALS hastalarının kaydının nasıl tutulacağı konusunda önemli tartışmalar yaşandı. İskoç katılımcılar bu konuda nörologlara güvenmenin etkisiz olduğunu, onun yerine hasta kayıtlarını incelemek ve hastalara doğrudan ulaşmanın daha iyi sonuçlar verdiğini belirttiler.
Birliğin en önemli programlarından biri de dünya çapında ortaklıklar geliştirmek ve en deneyimli üyelerin bilgi ve birikimlerini gelişmekte olan derneklerle paylaşmak  (mentoring). Programın en deneyimli liderlerinden Kathy Mitchell bu konuda nasıl daha etkili çalışılabileceği konusunda görüş ve düşüncelerini aktararak, Arjantin’e yapılan son ziyaret konusunda bilgiler verdi. Arjantin’de hemşire ve diğer sağlık personeline eğitimler verilmiş. Benzer programlar Nisan 2015’te Tayvan ve Ağustos 2015’te Letonya’da  gerçekleştirilecek.



7 Kasım 2014 Cuma

ALS hastalarına destek

A Millilerin Brezilya maçı öncesi ve sonrasında ALS hastalığı ile ilgili farkındalığın artırılması amacıyla bir dizi etkinlik gerçekleştirilecek

31 Ekim 2014 Cuma

ALS ile ilgili 30. gen bulundu: TUB4A

İnsan genom dizilimi  tanımandığından beri araştırmacılar ALS ile ilgili genler üzerinde yoğunlaşmış durumda.  ilk kez 1993 yılında SOD1 genindeki mutasyonun keşfedilmesinden bugüne kadar 30 gen bulundu. Son olarak TUB4A geninde mutasyon keşfedildi.
ALS hastalığının belirli tek bir nedeni olmadığı, birçok faktörün biraraya gelmesi ile hastalığın başladığı tahmin ediliyor. Bulunan her gen mutasyonu ise bu karmaşık problemi çözecek yeni ipuçları veriyor.


13 Ekim 2014 Pazartesi

1+40 Fotoğraf Sergisi

İZFAK - GALERİ DİOGENES yeni sezonu 11 EKİM 2014 Saat 17.00 de çok değerli ve anlamlı bir fotoğraf sergisiyle açıyor.

İki değerli Fotoğrafçı, Tahir Ün ve Ali Var'ın ortaklaşa açacakları "1+40 - Ali " Fotoğraf sergisi 11 Ekim Cumartesi günü fotoğraf severler ile İzmir’de buluştu. Pek çok sanatsever ve ALS hastası /yakını katıldığı açılışa ALS MNH Derneğinden yönetim kurulu üyeleri Dr Alper Kaya ve Zerrin Yaman da katıldı.

Serginin önemi pek çok nedene dayanıyor. Öncelikle, Tahir Ün'ün fotoğrafta 40. yıl sergisi. Öte yandan serginin diğer fotoğrafçısı Ali Var’ın da 1. yıl sergisi. Tahir Ün, fotoğraflarıyla Ali Var’ın yaşamından kesitler aktarıyor. Ali Var ise, yaşama bakışını yansıtan fotoğraflarını sergiliyor.

Ali Var, doktorların 3 yıl ömür biçtiği ve bedeninin %85’ini kullanamayan ama tekerlekli sandalyesine kurulan bir düzenekle fotoğraf çeken genç bir ALS (amyotrofik lateral skleroz) hastası. 1+40 Ali Var fotoğraf sergisi Alsancak Diogenes galeride 30 Ekime kadar izlenebilir. Fotoğrafların satışından elde edilecek gelir, ALS MNH Derneğine bağışlanacaktır.

12 Ekim 2014 Pazar

Statement of Palliative Care in ALS/MND


The intent of the statement is to increase understanding that palliative care occurs throughout the continuum of care and is a quality of life concept rather than an end- of-life concept; to increase understanding that palliative care can occur alongside care that may be curative in approach (i.e., they are not mutually exclusive); and to promote universal best practice in the delivery of and access to palliative care.
    Palliative Care should be viewed as a quality of life service integral throughout the continuum of care not only at end-of-life.
    People living with ALS/MND should be eligible to access any service or device available* that improves their quality of life at any time during the course of the disease from the time of diagnosis to last days of life.
    People with ALS/MND should be informed about and eligible to access available services that help them to remain as functional as possible in their accommodation of choice throughout the continuum of care.
    The provision of Palliative Care can occur simultaneously with interventions aimed at slowing down, halting, or reversing the underlying disease process.
    Palliative Care providers should recognize that the needs of persons with ALS/MND are different than other life-threatening illnesses and should develop programs to address these needs.
    Access to a support system to help family members cope during the course of ALS and after death should be included in Palliative Care service plans.
*Availability of certain devices and services may differ from one jurisdiction of care to another.
International Alliance of ALS/MND Associations
March 2009

SEVENTH WORLD HEALTH ASSEMBLY WHA

2 Ekim 2014 Perşembe

SUT 2014 Tekerlekli sandalye

Not: 2 Ekim 2014 Saat 10:00 Güncel: Bu ödemelerin yapılabilmesi için SGK'nın aradığı "ÖZEL HALLERDE KARŞILANAN TIBBİ MALZEMELER (EK-3/C5)"in ne olduğuna dair bir açıklama gelmesi lazım.
Kimler, hangi durumda "özel hal"de sayılacak ve bu ödemeler yapılacak?

Tanımı: ANTİDEKÜBİT OTURMA SİSTEMİ
SUT Kodu: 100075
Süre: 2 yıl
Özellikler: duyu kaybı olan ve uzun süre oturan hastalarda dekübit yaralarının oluşmasını önleyen kuru hava dolaşımlı, hücreli ya da jel oturma sistemli
Ödenecek Miktar: 1.000,00 TL

TEKERLEKLİ SANDALYELER

Tanımı: ÖZELLİKLİ AKÜLÜ TEKERLEKLİ sandalye
SUT Kodu: 100005
Süre: 5 yıl
Özellikler: desteği, elektirikli ayak ve sırt ayarı kontrollü, elektirkle yerden yüksekliği seçilebilen, far sinyal ışıklandırma sistemi takılabilen, paslanmaz çelik metal aksan, patlamayan lastik, dış kullanım için amörtisör sistemi, araba koltuğu veya düz koltuk sistemine sahip, lateral destekler takılabilen, en az 50 ah 12 v akülere sahip, saatte max 10 km/h hız yapabilen, sağa sola dönüş hızlanma kontrol ünitesine sahip, fren mesafesi kullanıcı özelliklerine göre bilgisayarla akülü sandalyeye bağlanabilir 140 kg a kadar hastaları taşıma kapasitesine sahip, şase sistemi çelik olan,
Ödenecek Miktar: 10.000,00 TL

Tanımı: STANDART AKÜLÜ TEKERLEKLİ sandalye
SUT Kodu: OP1345
Süre: 5 yıl
Özellikler: elektronik kumandalı, kapalı devre sistemiyle yokuş aşağı bile hızı ve yönü ayarlanabilir, elektronik akü şarj cihazlı, en az 24 ah 12 v 2 adet aküsü olan, suya dirençli, kolllukları ve ayaklıkları çıkabilen, 12 derecelik eğimi güvenli olarak çıkabilen, şasesi kalın çelikten üretilmiş, 100 kg a kadar hasta taşıma özelliğine sahip, ağırlığı 60-100 kg arasında olan, iç mekanlar için uygun olan, saatte max 6 km/h hız yapabilen,
Ödenecek Miktar: 2.500,00 TL
Hangi hallerde ödeneceği:
"1) Ayakta durmak ve/veya yürümek için alt ekstremitelerini kullanamayacak hastalığı veya engellilik durumunun yanında;
a) El, ön kol ve kolun tek taraflı fonksiyonuna mani olan haller veya,
b) Kalp yetmezliği veya koroner arter hastalıkları veya,
c) Kronik obstrüktif akciğer hastalıkları;
2)Yukarda sayılan hastalıklar gibi
tekerlekli sandalyeyi hareket ettirememesi yada hareket ettirmesi halinde kişinin sağlığının tehlikeye gireceği durumlarda, bu durumlarının Ortopedi ve Travmatoloji, Beyin Cerrahisi, Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon, Erişkin veya Çocuk Nöroloji uzman hekimlerinden birinin ve kalp yetmezliği veya koroner arter hastalıkları varsa ayrıca Kardiyoloji uzmanı, adı geçen branşta hekim yoksa Dahiliye uzmanı; kronik obstrüktif akciğer hastalıkları varsa ayrıca Göğüs Hastalıkları uzmanı, adı geçen branşta hekim yoksa Dahiliye uzmanının yer aldığı; mental fonksiyonlar yönünden akülü tekerlekli sandalye kullanıp kullanamayacağı hususunun ayrıca belirtildiği; psikiyatri uzman hekiminin de yer aldığı sağlık kurullarınca düzenlenen sağlık kurulu raporuyla belgelendirilmesi şartıyla akülü tekerlekli sandalye Kurumca bedelleri karşılanır.
3)Trafik tescili zorunlu olan ve kullanımı için H sınıfı sürücü belgesi gerektiren motorlu malul arabalarının Kurumca bedelleri karşılanmaz. Ancak,
SUT’un yürürlük tarihinden önce Kurumca temin edilmiş motorlu malul arabalarının bakım ve onarım işlemleri SUT hükümleri doğrultusunda yürütülür.
4) İlgili firma tarafından en az 2 (iki) yıl garanti, 10 (on) yıl yedek parça bulunurluk garantisi ve teknik destek taahhütnamesi verilmiş olmalıdır.
5) 16 yaşın üzeri hastalara temin edilmesi halinde bedeli Kurumca karşılanır. Ayrıca 11-16 (16 yaş dahil) yaş arası hastalarda da ev, okul gibi kapalı alanlarda kullanım için yukarıdaki kriterleri sağlık kurulu raporu ile belgelendirmeleri halinde bir defaya mahsus olmak üzere pediatrik akülü
tekerlekli sandalye bedeli standart akülü tekerlekli sandalye
bedeli üzerinden Kurumca karşılanır."
Tanımı: BANYO TUVALET SANDALYESİ
SUT Kodu: 100073
Süre: 5 yıl
Özellikler: banyo yapmaya elverişli, şase üzeri elektro statik boya kaplı, su sabun şampuan vs. etkilenmeyen, oturma zemini dekübiti önlemek için yumuşak olan, altında doldurma boşaltma kovası olan gerektiğinde kova yerine klozet kullanımı için arka tekerlekler 20-24 inç aralığında olan,
Ödenecek Miktar: 750,00 TL


Kaynak:
SGK

27 Eylül 2014 Cumartesi

Ventilatör ile solunum, ısıtıcı, nemlendirici

Ventilatör ile solunumda 2 şey önemli. Havanın ısıtılması ve nemlendirilmesi.
Normalde burundan geçerek ısınan, nemlenen hava, ventilatör kullanan kimselerde hem soğuk hem kuru oluyor. Bunun için eğer solunum cihazı havayı kendi ısıtmıyor ise hasta üşür. Nemlendirme özelliği yoksa balgam kurur.

İçinde veya aksesuar ısıtıcı nemlendirici  olmayan ventilatör için havayı ısıtmak ve nemlendirmek için çeşitli çözümler vardır.
Havayı nemlendirmek için Oksijen konsantratörü (suyu olmadan işe yaramaz)
Devreye ısıtıcı nemlendirici cihaz bağlamak
Ventilatörden gelen hava doğrudan hastaya verilir  (hme tipi ısıtıcı nemlendirici filtre günlük değiştirmek gerekiyor)
Hastaya giden devrede tek filtre yeterlidir. İkinci filtre hava direnci oluşturur.


26 Eylül 2014 Cuma

Yoğun Bakım Hastası İçin Gerekli Ürünler ve Raporlar



1. Rapor İçeriği
Miktar
Mekanik Ventilatör Cihazı (Mod: P SIMV & V SIMV)
1 Adet
Hasta Karyolası & Yatağı
1 Adet
Oksijen Tüpü Çelik (10 litre)
1 Adet
Çelik Tüp Manometresi
1 Adet
Oksijen Konsantratörü
1 Adet
Jeneratör
1 Adet


Bataryalı Aspirasyon (Aspiratör) Cihazı
1 Adet


Pozisyon Aldıran Havalı Yatak
1 Adet
Bataryalı Pulse Oksimetre Cihazı
1 Adet


Nebülizatör Cihazı
1 Adet


Mama Cihazı
1 Adet


Hasta Bezi
120 adet/1 ay


Beslenme Seti
30 adet/1 ay


Uzun Dönem Kullanılabilir Trakeostomi Kanülü (No: ##)
1 adet/6 ay
Aspirasyon (Aspiratör) Kateteri (No: ##)
300 adet/1 ay
Oksijenli Su (1 litre)
2 adet/1 ay
Steril Eldiven
2 kutu/1 ay
Pulse Oksimetre Probu (Disposable)
15 adet/ 1 ay
Uzun Dönem Kullanılabilir Nazogastrik Beslenme Kateteri (No: ##)
4 adet/1 ay
Filtre HME
60 adet/1 ay
Mekanik Ventilatör Solunum Devresi
1 adet/6 ay
Mekanik Ventilatör Hava Filtresi
1 adet/6 ay
Resusitatör (Ambu) Seti
1 adet 
Kateter Mount
4 adet/1 ay
Aspirasyon (Aspiratör) Cihazı Filtresi
1 adet
Enjektör
10 adet/1 ay
Steril Gaz Kompres
4 paket/1 ay
Ağız Bakım Seti
30 adet/1 ay
Saç Temizleme Bonesi
30 adet/1 ay
Cilt Temizleme Mendili
6 paket/1 ay
Hijyenik Banyo Lifi
4 paket/1 ay
İdrar Torbası
90 adet/1 ay
İdrar Kateteri
90 adet/1 ay
Yatak Koruyucu Örtü
1 paket/1 ay
Gastrostomi Beslenme Tüpü
1 adet/1 ay
PEG Seti
1 adet
Lastikli Yüz Maskesi (Disposable)
2 kutu/1 ay
Galoş
1 paket/1 ay
Trakeostomi Kanülü Bandı
4 adet/1 ay
Trakeostomi Kanülü Pedi
4 adet/1 ay


Diğer Bilgiler
Raporlar 2 yıl geçerli olacak şekilde yazılmalı.
Her rapor için reçete yazılmalı.
Her rapor için 2’şer adet fotokopi çekilip “Aslı Gibidir” yapılmalı.




21 Eylül 2014 Pazar

VERGİ İNDİRİMİ VE ARAÇLAR



1. Engelliliğe Bağlı Gelir Vergisi İndiriminden Kimler Yararlanabilmektedir?
Engelli hizmet erbabı ile bakmakla yükümlü olduğu engelli kişi bulunan hizmet erbabı, Engelli serbest meslek erbabı ile bakmakla yükümlü olduğu engelli kişi bulunan serbest meslek erbabı,

Basit usulde vergilendirilenlerden, tüccar ve ücretli durumuna girmeksizin, imalat, tamirat ve küçük sanat işleri ile uğraşan, (ilk madde ve yardımcı malzeme müşteriye ait olarak faaliyet gösteren terzi, tamirci, marangoz gibi) engelliler yararlanmaktadırlar.

2. Kamu Sektöründe ve Özel Sektörde Çalışan Engellilerin Gelir Vergisi İndiriminden Yararlanabilmeleri İçin Yapacakları İşlemler Nelerdir?
Gelir vergisi indiriminden yararlanmak isteyen engelli hizmet erbabı, nüfus kağıdının örneği ve çalıştığı işyerinden alacağı hizmet erbabı olduğunu gösterir belge ile birlikte illerde Defterdarlık Gelir Müdürlüğüne, bağımsız Vergi Dairesi bulunan ilçelerde Vergi Dairesi Müdürlüğüne, diğer ilçelerde Mal Müdürlüğüne bir dilekçe ile başvuracaktır.

3. Gelir Vergisi İndiriminden Yararlanmak İsteyenlerin Hangi Belgeleri Hazırlamaları Gerekmektedir?
Gelir Vergisi indiriminden yararlanmak isteyenlerin dilekçe ekinde bulunduracakları belgeler şunlardır:

Engelli hizmet erbabı için:
a)Çalıştığı işyerinden alacağı hizmet erbabı olduğunu gösterir belge,
b)Nüfus cüzdanı örneği ve üç adet fotoğraf.

Hizmet erbabının bakmakla yükümlü olduğu engelli kişiler için:
a)Ücretlinin çalıştığı işyerinden alacağı hizmet erbabı olduğunu gösterir belge,
b)Engelli kişilerin nüfus cüzdanı örneği ve üç adet fotoğraf
c)Engelli kişiye bakmakla yükümlü olduğunu gösteren belge.

Engelli serbest meslek erbabı için:
a)Vergi kimlik numarasını gösteren belge,
b)Nüfus cüzdanı örneği ve üç adet fotoğraf.

Serbest meslek erbabının bakmakla yükümlü olduğu engelli kişiler için:
a)Serbest meslek erbabının vergi kimlik numarasını gösteren belge,
b)Engelli kişilerin nüfus cüzdanı örneği ve üç adet fotoğraf,
c)Engelli kişiye bakmakla yükümlü olduğunu gösteren belge.

Gelir Vergisi indiriminden yaralanma hakkına sahip basit usulde vergilendirilen engelliler için:
a)Vergi kimlik numarasını gösteren belge,
b)Nüfus cüzdanı örneği ve üç adet fotoğraf.

4. Engellinin Sahip Olduğu Konutta Vergi Muafiyeti Var mıdır?
5378 Sayılı Özürlüler Kanunu'nun 22'inci maddesi buna ilişkin düzenlemeyi içerir.

Madde 22.- 29.7.1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "gazilerin," ibaresinden sonra gelmek üzere "engellilerin," ibaresi eklenmiştir.

Buna göre; 200 metrekareden küçük tek konutuolan engelliler emlak vergisinden muaftır.

5. Malûl Ve Engelliler Tarafından Gümrük Vergisinden Muafen İthal Edilecek Başka Eşya Var Mıdır?
Engelliler eğitimi, çalışması veya fiziksel, ruhsal ve sosyal gelişimlerine yönelik olarak özel suretle imal edilmiş olup, malûl ve engellilerin kendi kullanımları için getirdikleri veya onlara yardım sağlanması amacına yönelik olarak kamu yararına faaliyette bulunan dernekler ile Sağlık Bakanlığınca yetki verilmiş kurum ve kuruluşlarca ithal edilen ve Kararnamede sayılan eşyalar gümrük vergilerinden muaftır.

Bu eşyalar:

Görmeyenler ve kısmen görenler için eğitsel, bilimsel veya kültürel gelişimlerine yönelik olmak üzere özel surette imal edilmiş matbu yayınlar, kabartma baskılar ve kağıtları, braille kağıdı, beyaz bastonlar, yazı ve kelime işlem makineleri, konuşan kitaplar, kasetçalarlar, büyütücü televizyon ekranları, elektronik yer saptayıcı ve engel dedektörü, saatler ve diğer parçalar vb.

Ortopedik cihazlar (motorlu veya motorsuz koltuklar, bisiklet, motosiklet, koltuk değnekleri, protez organlar vb.)

İşitme engellilerin işitmesini kolaylaştırmaya mahsus cihazlar.

Vücut kusur veya noksanlığını gidermek amacıyla üstte veya elde taşınan veya vücudun içine yerleştirilen diğer cihazlar.

Eğlence merkezleri için özel oyun ekipmanları gibi eşyalardır.

Özel olarak malûl ve engellilerin kullanımına mahsus olan ve eşya ile birlikte getirilen parça, yedek parça ve standart aksesuarlara veya bu eşyanın bakım, kontrol, ayarlama ya da tamiri için gerekli olan aletler de muafiyet kapsamındadır. Söz konusu parça, yedek parça ve aksesuarlar ile sair aletlerin eşyanın ithalinden sonra getirilmesi halinde muafiyetin uygulanması için bunların muafen ithal edilen eşya ile ilgili olduklarının tevsik edilmesi gerekir.

Bu eşyaların muafen ithaline ilişkin talepler, doğrudan eşyanın getirildiği Gümrük İdaresine yapılır. Gümrük İdaresi'nce eşyanın Kararname kapsamında ve kararnamede sayılan eşya olması halinde ithaline izin verilir.

6. ÖTV Muafiyetinden Yararlanarak Araç Nasıl Alınır?
ÖTV Kanununun 7 nci maddesinin 2 numaralı bendi ile bu Kanuna ekli (II) sayılı listede yer alan kayıt ve tescile tâbi mallardan;

a) 87.03 (motor silindir hacmi 1.600 cm³'ü aşanlar hariç), 87.04 (motor silindir hacmi 2.800 cm³'ü aşanlar hariç) ve 87.11 G.T.İ.P. numaralarında yer alanların, sakatlık derecesi % 90 veya daha fazla olan malûl ve engelliler tarafından,

b) 87.03 (motor silindir hacmi 1.600 cm³'ü aşanlar hariç), 87.04 (motor silindir hacmi 2.800 cm³'ü aşanlar hariç) ve 87.11 G.T.İ.P. numaralarında yer alanların, bizzat kullanma amacıyla sakatlığına uygun hareket ettirici özel tertibat yaptıran malûl ve engelliler tarafından,

c) 87.03 (motor silindir hacmi 1.600 cm³'ü aşanlar hariç), 87.04 (motor silindir hacmi 2.800 cm³'ü aşanlar hariç) ve 87.11 G.T.İ.P. numaralarında yer alanların, bu bendin (a) ve (b) alt bentlerinde belirtilen malûl ve engelliler tarafından ilk iktisabından sonra deprem, heyelan, sel, yangın veya kaza sonucu kullanılamaz hale gelmesi nedeniyle hurdaya çıkarılmasında, bu G.T.İ.P. numaralarında yer alan malları hurdaya çıkaran malûl ve engelliler tarafından,beş yılda bir defaya mahsus olmak üzere ilk iktisabı ÖTV'den istisna edilmiştir.

Özel Tüketim Vergisi Kanununda 5228 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik sonucu malül ve engellilere sağlanan ÖTV istisnasının kapsamı genişletilmiş ve engel derecesi % 90 nı aşanların herhangi bir mekanik ilave veya tadilat yapılması şartı olmaksızın yurt içinden veya yurt dışından iktisap ettikleri taşıt araçlarından ÖTV tahsil edilmemesi sağlanmıştır. Engel sebebinin önemi bulunmamaktadır. Görme, işitme, konuşma veya ortopedik olabileceği gibi zihinsel engellilerde yasadan yararlanabilmektedir.

Sakatlık derecesinin %90 ve üzerinde olduğu, “Engellilere Verilecek Sağlık Raporları Hakkında Yönetmelik” uyarınca Sağlık Bakanlığının belirlediği sağlık kuruluşlarından (tam teşekküllü Devlet Hastanesi) alınacak rapor ile belgelendirilmesi şartıyla, yukarda motor silindir hacmi belirtilmiş olan araçlardan birisinin engelliler tarafından ÖTV ödemeden satın alınması veya ithal edilmesi imkan dâhilindedir. Bu şekilde yurt içinden taşıt aracı iktisap edecek veya ithal edecek olanların motorlu taşıt kullanma ve ehliyet alma imkânları olmadığı için bunlar adına alınan taşıtlar başkaları tarafından kullanılacaktır. Bu kişilerde, Gümrük Vergilerinden Muafiyet ve İstisna Tanınacak Haller Hakkında Karar ve Karayolları Trafik Yönetmeliği’nde tanımlandığı üzere, araç sahibinin üçüncü dereceye kadar kan ve sihri hısımlarından birisi veya noterce düzenlenmiş iş akdine bağlı olarak istihdam edilen bir sürücü olacaktır. Araç ithal etmek için Ankara Naklihane ve Bedelsiz İthalat Gümrük Müdürlüğüne başvurulması gerekmektedir.

Bilgi için: Ankara Naklihane ve Bedelsiz İthalat Gümrük Müdürlüğü: İstanbul Yolu 6.km. TCDD Gümrük Ambarları Behiçbey/ANKARA Tel:0(312) 3971527- 0 (312) 3977547 www.gumruk.gov.tr

7. Sol Alt Ekstremite Sakatlığı Bulunanlar ÖTV’den Yararlanır mı?
Malül ve Engellilerin Araç Alımında ÖTV İstisnası Uygulamasının Şartları ile İstisnadan Yararlanılan Araçların Satışında Vergi Uygulanması’na yönelik 30.04.2010 tarihli Özel Tüketim Vergisi Sirküleri/12’ye göre, sağlık raporuna göre sadece sol alt ekstremitede sakatlığı bulunan malul ve engellilerin "H" sınıfı sürücü belgesi olması halinde, başkaca özel tertibat yapılmasına gerek olmaksızın otomatik vitesli araçlarıilk iktisabında bu istisnadan yararlanmaları mümkün bulunmaktadır. Bu durumda sakatlık derecesi % 90'ın altında olup, sadece sol alt ekstremitede sakatlığı bulunan malul ve engelliler için verilecek (2A) numaralı ÖTV beyannamesine, aracın sakatlığa uygun olarak tadil edildiğine dair teknik belge yerine aracın otomatik vitesli olduğuna dair "uygunluk belgesi" nin aslı veya noter onaylı örneği eklenecektir.

8. Malül ve Engellilere Ait Taşıtların Trafik İşlemleri Nasıl Yapılmaktadır?
31 Aralık 2004 Tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile Karayolları Trafik Yönetmeliği nin 53 üncü ve 74 üncü maddelerinde değişiklik yapılarak; ithaline izin verilen veya ülkemizde imal edilen malul ve engellilere ait özel tertibatlı araçlar ile engel derecesi % 90 ve üzerinde olan malul ve engelliler adına Özel Tüketim Vergisinden muaf olarak tescil edilmiş özel tertibatı olmayan araçlara, üzerinde engellilere mahsus işaret bulunan plakalardan verileceği hüküm altına alınmıştır.

Bu tür araçların trafik kuruluşlarınca tescil işlemlerinin yapılması sırasında;

- Bizzat kullanım amacıyla malul ve engelli tarafından ithal edilen özel tertibatlı otomobiller ile motosikletlerin tescil belgelerine, “ Araç sahibi tarafından kullanılması zorunlu olup, ilgili gümrük müdürlüğünün izni olmadan devri, satışı, hibesi, intifasının mülkiyeti muhafaza kaydıyla veya sair şekillerde akden devri, tasarruf hakkının vekaletname ile devredilmesi, kiralanması, ödünç verilmesi, özel tertibatının kaldırılması veya değiştirilmesi yasaktır. ” ,

- Malul ve engelli tarafından ithal edilen özel tertibatlı minibüslerin tescil belgelerine, “ Araç sahibinin üçüncü dereceye kadar kan ve sihri hısımlarından bir sürücü veya noterce düzenlenmiş iş akdine bağlı olarak istihdam edilen bir sürücü tarafından kullanılması zorunlu olup, ilgili gümrük müdürlüğünün izni olmadan devri, satışı, hibesi, intifasının mülkiyeti muhafaza kaydıyla veya sair şekillerde akden devri, tasarruf hakkının vekaletname ile devredilmesi, kiralanması ödünç verilmesi, özel tertibatının kaldırılması veya değiştirilmesi yasaktır. ” ,

- Malul ve engelli tarafından bizzat kullanılmak amacıyla ülkemizden satın alınarak ilk iktisap edilen özel tertibatlı araçların tescil belgelerine, “ Araç sahibi tarafından kullanılması zorunlu olup, Özel Tüketim Vergisi ödenmeden devri, satışı, hibesi, intifasının mülkiyeti muhafaza kaydıyla veya sair şekillerde akden devri, tasarruf hakkının vekaletname ile devredilmesi, kiralanması, ödünç verilmesi, özel tertibatının kaldırılması veya değiştirilmesi yasaktır. ” , ikinci el araç olarak satın alınmış ise, “ Araç sahibinden başkasının kullanması yasaktır. ” şeklinde şerh konulacaktır.

Özel tertibatı olmayıp, engel derecesi % 90 ve üzeri olan malul ve engelliler tarafından ÖTV'den muaf olarak bizzat ithal edilen ya da ülkemizden satın alınan araçların tescil belgelerine, “ Araç sahibi malul ve engelli kişinin kanuni mümessili ile üçüncü dereceye kadar kan ve sihri hısımlarından bir sürücü veya noterce düzenlenmiş iş akdine bağlı olarak istihdam edilen bir sürücü tarafından kullanılması zorunlu olup, Özel Tüketim Vergisi ödenmeden devri, satışı, hibesi, intifasının mülkiyeti muhafaza kaydıyla veya sair şekillerde akden devri, tasarruf hakkının vekaletname ile devredilmesi, kiralanması, ödünç verilmesi yasaktır. ”şeklinde şerh konulacak olup, ayrıca ithal araçların gümrük şahadetnamelerinde, yukarıda belirtilen şerh dışında varsa diğer şerhler de, tescil belgesine işlenecektir.

Malul ve engelliler tarafından ithal edilerek getirilen araçların, aynı durumdaki başka bir malul veya engelliye devri veya bunların ölümü sonucunda varislerine intikali halinde, bu araçlar gümrük vergisinden muaf olup, devir ve tescil işlemi ilgili gümrük müdürlüğünün iznine bağlıdır. Araç ülkemizden satın alınmış ise ilgili vergi dairesinin izninin alınması gereklidir.

Malul ve engellilere ait özel tertibatlı araçların her ne sebeple olursa olsun,anılan Yönetmelikle belirlenmiş olan kişiler dışında başkaları tarafından kullanıldığının tespiti halinde aracın trafikten alı konulması yanında bu hususta düzenlenecek tutanak da işlem yapılmak üzere ilgili gümrük ve maliye birimlerine intikal ettirilecektir.

Diğer taraftan, zihinsel engelliler ile reşit olmayan küçüklerin sahibi bulundukları aracın, tescil kuruluşlarında adlarına tescillerinin yapılabilmesi için, ileride doğabilecek hukuki ve cezai sorumlulukları kabul ettiklerine dair, kanuni mümessillerince noterde tanzim ve tasdik edilmiş taahhütnameyi tescil anında tescil birimine vermeleri zorunludur.

9. Taşıtlarda Katma Değer Vergisi Var mıdır?
3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanununda, engel dereceleri % 90 ve daha fazla olan malûl ve engellilerin  kendi adlarına kayıt ve tescil edilmiş olan taşıtlar yanında engel dereceleri % 90 dan az olan malûl ve engellilerin adlarına kayıt ve tescilli olan ve engellilik haline uygun özel tertibatlı veya özel tertibatlı hale getirilmiş taşıtlar için, istisnai bir düzenleme bulunmamaktadır. Malül veya engelliler tarafından iktisap edilen veya ithal edilen taşıtlar genel KDV oranına tabidir.

10. H Sınıfı Sürücü Belgesi Nedir ve Nasıl Alınır?
Özel tertibatlı olarak imal, tadil ve teçhiz edilmiş motosiklet veya otomobil türünden araçları kullanacak engelliler H sınıfı ehliyet almak zorundadır. H sınıfı sürücü belgesine ilişkin düzenlemeler Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde yer alır.H sınıfı ehliyet almak için, “Özel tertibatlı araç kullanabilir” ibaresi olan sağlık kurulu raporu ile birlikte sürücü kurslarına müracaat edilmelidir. H sınıfı ehliyet kurslarında, kursiyerler trafik ve ilkyardım derslerinden sorumludurlar. Motor dersinden muaftırlar. Dört haftalık teorik ders süresi vardır. Geri kalan sürede de direksiyon eğitimi alınır.H sınıfı ehliyeti ömür boyu kullanmak veya belirli aralıklarla güncellemek, alınacak Sağlık Kurulu Raporunda kesinlik kazanır. El veya ayakta ortopedik engel olanlar ve işitme engelliler H sınıfı ehliyeti ömür boyu kullanabilir.

11. Tek Gözü Olanlar (Monoküler) Sürücü Belgesi Alabilir mi?
26 Eylül 2006 tarih ve 26301 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları İle Muayenelerine Dair Yönetmelik”de belirtilen usul ve esaslar dahilinde tek gözlüler ehliyet alabilmektedir.

Bunlar da ilginizi çekebilir

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Blog Arşivi